Demokracia nuk është vetëm dita e zgjedhjeve. Demokracia është përgjegjësi, transparencë dhe dialog me qytetarët gjatë gjithë mandatit. Një qeveri nuk matet vetëm nga rezultati i kutive të votimit, por edhe nga mënyra se si dëgjon qytetarët mes një palë zgjedhjesh dhe tjetrës.
Prej më shumë se një muaji, mijëra qytetarë shqiptarë protestojnë në mënyrë paqësore. Ata kanë paraqitur kërkesat e tyre dhe presin të dëgjohen. Pyetja që lind natyrshëm është: sa gjatë duhet të protestojë një popull që zëri i tij të merret seriozisht?
Shqipëria është vend kandidat për anëtarësim në Bashkimin Evropian. Pikërisht për këtë arsye pritshmëritë ndaj institucioneve evropiane janë të larta. Qytetarët presin që Evropa të mbrojë standardet që vetë predikon: shtetin e së drejtës, luftën kundër korrupsionit, përgjegjësinë politike dhe respektin për qytetarin.
Gjatë trembëdhjetë viteve të fundit, një numër ish-ministrash, deputetësh, ish-kryetarësh bashkish dhe zyrtarësh të lartë janë përballur me hetime, procese gjyqësore ose dënime në çështje të ndryshme. Grafika që shoqëron këtë artikull paraqet disa prej emrave më të njohur, bazuar në informacione publike. Vetëm kjo panoramë ngre një pyetje politike që nuk mund të shmanget: kur numri i rasteve bëhet kaq i madh, a mbetet përgjegjësia vetëm individuale, apo lind edhe një përgjegjësi politike për mënyrën se si është qeverisur vendi?
Vetë Kryeministri ka deklaruar në disa raste, në thelb, se nuk mund të mbajë përgjegjësi nëse ministra apo bashkëpunëtorë kanë kryer shkelje pa dijeninë e tij.
Por pikërisht këtu lind debati politik.
Nëse një kryeministër deklaron se bashkëpunëtorët e tij kanë vepruar pas shpinës së tij, a nuk lind edhe përgjegjësia politike për mënyrën si është zgjedhur dhe drejtuar ekipi qeverisës? Në çdo demokraci, drejtuesi mban jo vetëm sukseset, por edhe përgjegjësinë politike për njerëzit që zgjedh.
Në shumë vende evropiane kemi parë ministra ose drejtues politikë që japin dorëheqjen edhe për çështje që opinioni publik i konsideron më të vogla, sepse përgjegjësia politike shihet si pjesë e kulturës demokratike. Prandaj shumë qytetarë pyesin: a zbatohen të njëjtat standarde për të gjithë, apo standardet ndryshojnë sipas vendit dhe rrethanave?
Dhe këtu lind pyetja më e madhe.
Pse Bashkimi Evropian flet shpesh për reforma, por rrallë dëgjohet me të njëjtën forcë kur qytetarët protestojnë për javë apo muaj duke kërkuar përgjegjësi politike?
Askush nuk kërkon që Evropa të zgjedhë qeveritë e vendeve sovrane. Por shumë qytetarë presin që ajo të mbrojë me të njëjtën vendosmëri parimet që kërkon nga çdo vend kandidat: shtetin e së drejtës, transparencën dhe përgjegjësinë politike.
Heshtja e Evropës nuk e zgjidh krizën. Përkundrazi, shumë qytetarë mund ta perceptojnë atë si mungesë interesi ndaj kërkesave të tyre. Kur protestat paqësore zgjasin për javë apo muaj pa dialog dhe pa përgjigje, lind pyetja: çfarë rruge demokratike u mbetet qytetarëve për t’u dëgjuar?
Historia ka treguar se kur qytetarët krijojnë bindjen se zëri i tyre nuk dëgjohet, rritet mosbesimi ndaj institucioneve. Pikërisht për këtë arsye, përgjegjësia e të gjithë aktorëve politikë dhe institucionalë është të mos lejojnë që hendeku mes qytetarëve dhe pushtetit të zgjerohet.
Prandaj sot shumë shqiptarë nuk shtrojnë vetëm pyetje për qeverinë e tyre. Ata shtrojnë pyetje edhe për Bashkimin Evropian.
Pse Evropa nuk kërkon me më shumë vendosmëri përgjegjësi politike kur sheh një krizë të gjatë besimi mes qytetarëve dhe institucioneve? Pse zëri i saj duket kaq i fortë kur flet për standardet dhe kaq i kujdesshëm kur bëhet fjalë për përgjegjësinë politike?
Këto nuk janë pyetje kundër Evropës. Janë pyetje që burojnë nga pritshmëritë e qytetarëve ndaj një Bashkimi Evropian që është ndërtuar mbi demokracinë, shtetin e së drejtës dhe mbrojtjen e vlerave demokratike.
Sepse demokracia nuk matet vetëm me zgjedhjet. Demokracia matet edhe me aftësinë për të dëgjuar qytetarët, për të kërkuar përgjegjësi politike dhe për të mos heshtur kur besimi i popullit vihet në provë.
Nga Redaksia