nga Gjergj Yllneshaj
NJË KËMBANË ALARMI PËR SHQIPËRINË: FEJA NUK KA NEVOJË PËR NJË SHTET
Shqipëria ka diçka që shumë vende do ta kishin zili: një traditë të gjatë bashkëjetese ndërmjet besimeve fetare. Myslimanë, katolikë, ortodoksë, bektashinj dhe komunitete të tjera kanë jetuar përkrah njëri-tjetrit, duke e bërë harmoninë fetare një nga vlerat më të rëndësishme të shoqërisë shqiptare.
Pikërisht për këtë arsye, sot duhet të bëjmë disa pyetje shumë serioze.
Çfarë nevoje ka një fe për të krijuar një shtet të saj në territorin e Shqipërisë?
Këtu duhet të bëjmë një dallim të madh: ne nuk po sulmojmë besimin bektashi dhe as besimtarët bektashinj. Çdo njeri ka të drejtë të besojë, të lutet dhe të praktikojë fenë e tij.
Pyetja jonë është për projektin politik dhe territorial që lidhet me Baba Mondin: krijimi i një shteti sovran bektashi në Tiranë.
Një fe mund të ekzistojë pa pasur një shtet. Mund të ketë faltoret e saj, institucionet e saj, besimtarët e saj dhe udhëheqësit e saj pa pasur nevojë të zotërojë territor sovran.
Atëherë pse duhet të krijohet një shtet?
Kujt i shërben ky shtet? Çfarë problemi të qytetarëve zgjidh? Çfarë përfitimi konkret i sjell Shqipërisë?
Këto nuk janë pyetje kundër fesë. Janë pyetje që çdo qytetar ka të drejtë t’i bëjë kur në diskutim hyn territori dhe struktura shtetërore e vendit të tij.
Dhe këtu vjen shqetësimi më i madh.
Nëse sot pranojmë idenë e një shteti fetar brenda territorit shqiptar, çfarë ndodh nesër? A po vendosim gurthemelin e një modeli të ri, ku identiteti fetar fillon të lidhet me territorin dhe pushtetin politik?
Shqipëria ka nevojë për më shumë bashkim, jo për ndarje.
Nga pikëpamja e krishterë, Jezusi thotë: “Mbretëria ime nuk është e kësaj bote.” Kjo nuk mund t’u imponohet si parim të gjitha feve, por na kujton një dallim të rëndësishëm: besimi fetar dhe pushteti tokësor nuk janë e njëjta gjë.
Dhe këtu duhet të bëjmë edhe një pyetje tjetër: nëse një udhëheqës fetar hyn në një projekt që mund të ndryshojë raportin ndërmjet fesë, territorit dhe shtetit, a duhet të qëndrojë ai vetëm si udhëheqës shpirtëror, apo po hyn në një rol politik që nuk i takon?
Kjo është arsyeja pse Baba Mondi duhet të përballet me pyetje të forta dhe publike.
Jo sepse është bektashi.
Jo sepse ekzistojnë bektashinjtë.
Por sepse një projekt për krijimin e një entiteti shtetëror me bazë fetare në Shqipëri prek një çështje shumë më të madhe se një fe: prek vetë konceptin e shtetit shqiptar.
Dhe këtu ka edhe një fakt tjetër që nuk duhet anashkaluar.
Në Turqi, disa përfaqësues të traditës alevite-bektashiane kanë kundërshtuar publikisht projektin e shtetit bektashi në Tiranë dhe kanë vënë në diskutim edhe autoritetin e Baba Mondit si udhëheqës botëror të kësaj tradite.
Pra, nuk është thjesht një debat që ekziston në Shqipëri.
Ka edhe zëra brenda vetë botës bektashiane që po ngrenë pikëpyetje.
Dhe kjo duhet të bëjë çdo besimtar të mendojë.
Sepse historia na ka treguar shumë herë se një titull fetar nuk është garanci absolute për ndershmëri apo pastërti personale.
Kemi parë priftërinj, kardinalë, rabinë dhe udhëheqës të tjerë fetarë në nivele shumë të larta të përballen me akuza, gjykime dhe madje dënime për korrupsion, mashtrim, vjedhje ose abuzim me pushtetin.
Prandaj nuk duhet të ekzistojë ideja:
“Është udhëheqës fetar, prandaj duhet t’i besojmë pa bërë pyetje.”
Jo.
Besimi është një gjë.
Përgjegjësia dhe kontrolli publik janë diçka tjetër.
Një besimtar mund ta respektojë fenë e tij dhe njëkohësisht të pyesë udhëheqësin e saj:
Pse na duhet një shtet?
Pse duhet të ketë territor?
Pse duhet të ndryshojë struktura politike e Shqipërisë për këtë projekt?
Kush përfiton?
Çfarë garancish ka për sovranitetin e Shqipërisë?
Dhe çfarë do të ndodhë nëse ky projekt bëhet realitet?
Këto pyetje nuk janë blasfemi.
Janë përgjegjësi qytetare.
Sepse një farë e vogël mund të duket e parëndësishme kur mbillet. Por nëse ajo farë zë rrënjë, më vonë mund të shndërrohet në një pemë të madhe.
Prandaj duhet parë jo vetëm hapi i parë, por edhe rruga që mund të vijë pas tij.
Sot flasim për një shtet fetar.
Nesër mund të flasim për institucione.
Pastaj për territor.
Pastaj për kompetenca.
Dhe në fund mund të gjendemi përballë një realiteti që askush nuk e kishte menduar se do të krijohej.
Kjo është arsyeja pse shqiptarët duhet t’i hapin sytë dhe veshët tani, jo kur gjithçka të jetë bërë fakt i kryer.
Besimtarët bektashinj kanë të drejtë të vendosin vetë nëse e mbështesin apo jo këtë projekt.
Qytetarët shqiptarë kanë të drejtë ta kundërshtojnë.
Dhe kush nuk e pranon këtë projekt ka të drejtë të protestojë, të kërkojë shpjegime, të kërkojë transparencë dhe të kërkojë edhe dorëheqjen e Baba Mondit nga drejtimi i kësaj nisme.
Sepse këtu nuk bëhet fjalë për të luftuar një fe.
Bëhet fjalë për të mbrojtur një shtet.
Dhe Shqipëria nuk duhet të lejojë që ajo që për shekuj ka qenë një simbol i bashkëjetesës fetare të shndërrohet në një burim përçarjeje.
Feja le të bashkojë njerëzit. Shteti le të mbetet i të gjithë shqiptarëve.
Sepse Shqipëria nuk është pronë e një feje.
Shqipëria është e të gjithë qytetarëve të saj.
Jam dakort që fetë nuk duhet të përfshihen në politikë ose në çështjet kombëtare