nga Gjergj Yllneshaj
Studentët në rrugë, të rinjtë të plagosur dhe heshtja që rëndon mbi Evropën
TIRANË, 15 TETOR 2026 — Shqipëria po përjeton ditë të rënda tensioni politik dhe shoqëror. Studentë, të rinj dhe qytetarë kanë dalë në rrugë për të kërkuar ndryshim, përgjegjësi politike dhe largimin e kryeministrit Edi Rama. Përgjigjja ndaj protestave ka ngritur shqetësime serioze për përdorimin e forcës nga policia, trajtimin e të miturve dhe respektimin e të drejtës për të protestuar.
Por pyetja që shtrohet sot është e qartë: A mund të quhet demokraci një vend ku të rinjtë kanë frikë të dalin në rrugë për të kërkuar të drejtat e tyre?
EVA PANGO, E PLAGOSUR NË KOKË NGA NJË PLUMB GOME
Një nga rastet më tronditëse është ai i Eva Pangos, e cila, sipas informacionit të marrë nga burime pranë ngjarjes, është goditur në kokë nga një plumb gome gjatë protestës. Ajo ndodhet në koma, por jashtë rrezikut për jetën.
Ky është një lajm që duhet të tronditë ndërgjegjen e çdo qytetari. Një e re që del në rrugë nuk duhet të përfundojë në spital, e plagosur rëndë, në rrethana që kërkojnë përgjigje të menjëhershme.
Kush qëlloi? Në ç’rrethana u përdor plumbi i gomës? A ishte përdorimi i forcës i domosdoshëm dhe proporcional? Dhe kush do të mbajë përgjegjësi nëse vërtetohet se janë shkelur ligji dhe të drejtat e qytetarëve?
Këto nuk janë pyetje për t’u harruar sapo të largohen kamerat. Ato kërkojnë hetim të pavarur, transparencë dhe përgjegjësi.
ELION BEQIRI: NJË VDEKJE DHE SHUMË PYETJE PA PËRGJIGJE
Njoftimi për vdekjen e nxënësit Elion Beqiri ka shkaktuar dhimbje dhe shqetësim. Ndërkohë, në rrjetet sociale po qarkullojnë pretendime që e lidhin vdekjen e tij me dhunën gjatë protestave.
Deri tani, megjithatë, nuk kemi konfirmim të besueshëm se ai ka vdekur si pasojë e goditjeve të policisë. Prandaj, nuk do ta paraqesim këtë si fakt pa prova të konfirmuara.
Familja meriton të vërtetën. Publiku meriton përgjigje. Nëse vdekja ka lidhje me ngjarjet e protestës, kjo duhet të zbardhet përmes një hetimi serioz dhe transparent.
Për jetën e një të riu nuk mund të ketë as heshtje, as manipulim dhe as përgjigje të pjesshme. Sapo të konfirmohen fakte të reja, ato duhet të bëhen publike.
POLICIA DUHET TË IDENTIFIKOHET DHE TË RESPEKTOJË LIGJIN
Pamjet që qarkullojnë nga protestat kanë ngritur shqetësime për mënyrën se si po veprojnë disa efektivë. Në disa raste janë ngritur akuza për përdorim të tepruar të forcës ndaj të rinjve, përfshirë të mitur.
Policia ka detyrimin të ruajë rendin publik. Por ky detyrim nuk i jep askujt të drejtën të godasë qytetarët përtej kufijve të ligjit.
Një shkelje e ligjit duhet të trajtohet sipas procedurave ligjore. Nuk mund të zëvendësohet drejtësia me dhunë në rrugë.
Po aq shqetësuese janë pretendimet për persona të maskuar, pa shenja të dukshme identifikimi, që dyshohet se kanë marrë me forcë protestues. Këto raste kërkojnë sqarim të menjëhershëm: kush janë këta persona, nën ç’autoritet veprojnë dhe ku janë dërguar njerëzit që pretendohet se janë marrë prej tyre?
Në një shtet të së drejtës, askush nuk duhet të jetë mbi ligjin dhe askush nuk duhet të zhduket pa përgjigje.
AMBASADAT QË FOLËN DHE WASHINGTONI QË NUK KRITIKOI PUBLIKISHT QEVERINË
Në ditët e fundit, disa përfaqësi dhe institucione ndërkombëtare kanë publikuar qëndrimet e tyre lidhur me protestat dhe përdorimin e forcës.
Ambasada Britanike në Tiranë ka theksuar rëndësinë e së drejtës për protestë paqësore dhe të lirisë së shprehjes, duke nënvizuar se reagimi policor duhet të jetë proporcional.
Delegacioni i Bashkimit Evropian në Shqipëri ka shprehur shqetësim për akuzat mbi përdorimin e tepruar të forcës dhe ka kërkuar që incidentet të hetohen me përparësi, duke respektuar të drejtat themelore.
Ambasada Gjermane ka ndarë qëndrimin e Delegacionit të BE-së, duke mbështetur thirrjen për respektimin e të drejtave dhe hetimin e pretendimeve për abuzime.
Ambasada e Shteteve të Bashkuara të Amerikës, nga ana tjetër, nuk ka publikuar deri tani një deklaratë të identifikuar që të kritikojë drejtpërdrejt qeverinë Rama për pretendimet konkrete mbi dhunën policore gjatë protestave. Njoftimet amerikane të raportuara deri tani janë përqendruar kryesisht te siguria e qytetarëve amerikanë.
Pse kjo heshtje publike përballë akuzave kaq të rënda? Kjo është një pyetje që meriton përgjigje.
EVROPA, A I HARROI 45 VITET E KOMUNIZMIT?
Dhe tani pyetja më e madhe i drejtohet Evropës.
A nuk i mjaftuan Shqipërisë 45 vite nën një regjim komunist të mbyllur, ku liria e fjalës dhe kundërshtimi politik shtypeshin? A duhet që, pas gjithë atyre sakrificave për demokracinë, vendi të përballet sërish me frikën, dhunën dhe një pushtet që duket se nuk dëshiron të dëgjojë qytetarët?
Pse Evropa nuk flet më fort? Pse nuk kërkon përgjegjësi të qarta kur ngrihen akuza për dhunë ndaj protestuesve dhe të miturve? Pse qytetarët duhet të pyesin veten nëse institucionet e tyre i mbrojnë apo i frikësojnë?
Evropa nuk mund të kufizohet vetëm te deklaratat e përgjithshme. Nëse vlerat evropiane nënkuptojnë liri, dinjitet njerëzor, drejtësi dhe përgjegjësi, ato duhet të mbrohen edhe kur bëhet fjalë për Shqipërinë.
Të heshtësh përballë akuzave serioze nuk e zgjidh krizën. Përkundrazi, rrezikon të ushqejë bindjen se pushteti mund të veprojë pa u dhënë llogari qytetarëve.
EDI RAMA DHE RREZIKU I NJË DRIFTIMI AUTORITAR
Edi Rama ka deklaruar se nuk do të japë dorëheqjen dhe se synon të vazhdojë mandatin e tij. Por një mandat zgjedhor nuk është leje për të qeverisur pa kritika dhe as për t’u shmangur përgjegjësive politike.
Kur qytetarët kërkojnë ndryshim, kur të rinjtë plagosen dhe kur ngrihen akuza për abuzime, qeveria duhet të japë përgjigje konkrete. Ajo duhet të garantojë hetime të besueshme, transparencë dhe përgjegjësi për çdo shkelje të provuar.
Një kryeministër që mbështetet vetëm te forca për të ruajtur pushtetin rrezikon të humbasë besimin e qytetarëve. Një lider demokratik dëshmohet jo nga sa gjatë qëndron në pushtet, por nga mënyra se si respekton të drejtat e atyre që e kundërshtojnë.
Prandaj, pyetja nëse Shqipëria po rrëshqet drejt një modeli autoritar nuk mund të mbyllet me etiketa politike. Ajo kërkon shqyrtim të veprimeve konkrete të qeverisë, të pavarësisë së institucioneve, të lirisë së protestës dhe të përgjegjësisë për dhunën e pretenduar.
Por një gjë duhet të jetë e panegociueshme: asnjë qeveri nuk ka të drejtë ta trajtojë popullin si armik vetëm sepse kërkon llogari.
KUSH E MBRON QYTETARIN KUR AI NUK I BESON MË INSTITUCIONEVE?
Kjo është pyetja që Shqipëria duhet t’i bëjë vetes sot.
Studentët kanë të drejtë të protestojnë paqësisht. Policia ka detyrimin të veprojë sipas ligjit. Qeveria duhet të japë llogari. Drejtësia duhet të hetojë pa presion politik. Dhe partnerët ndërkombëtarë duhet të kërkojnë respektimin e të drejtave dhe hetimin e abuzimeve të pretenduara.
Asnjëra prej këtyre kërkesave nuk është kundër demokracisë. Përkundrazi, ato janë themeli i saj.
Edi Rama duhet ta kuptojë se pushteti nuk është pronë personale dhe se qeverisja nuk mund të mbahet vetëm me forcë. Një vend nuk qetësohet duke frikësuar të rinjtë, por duke dëgjuar arsyet pse ata kanë dalë në rrugë.
Shqipëria nuk ka nevojë për një sundimtar të ri. Ka nevojë për drejtësi, liri, transparencë dhe një qeveri që i përgjigjet popullit të vet.
Historia e këtij vendi ka treguar se liria nuk është dhuratë e pushtetit. Ajo është një e drejtë që qytetarët duhet të mund ta ushtrojnë pa frikë.